Открытый урок "Подлежащее"

МКОУ «Асаликентская ООШ» Сулейман – Стальский район.

АЧУХ ТАРС

Тема:

ПОДЛЕЖАЩЕЕ
8-класс

Тарс тухвайди: Баламетова Д.Ф.

лезги чIалан муаллим

2025- йис.

Тарсунин кьил: «Подлежащее». (продолжение)

Тарсунин метлебар: - аялариз подлежащидикай чирвилер гун:

- алатай тарсара чирай темаяр рикlел хкун;

- чlал гегьеншарун ва ам кlанарун;

Тарсунин тадаракар : ктабар, тетрадар, карточкаяр, компьютер.

Тарсунин финиф.

Тарс тешкилун.

Муаллим: Салам алекум, аялар!

Исятда чаз лезги ч1алан тарс я.

ЧIал бине я- чи камалдин дегьне я,
Шумуд буллах къвез ви вацIук акахьда?
Хайи чIал хуьх- ам чи вилин нине я,
Чар булах я, куркурдивди авахьдай.

Камилов Абидин.

Муаллим: Къенин чи тарсунин тема чирун патал, ша чна кроссворд ацlурин.

За квез кроссвордин суалар кIелда, куьне жавабар це ва абур кхьихь. Гьар жавабдин сад лагьай гьарф чна доскадал кьилди кхьида.

Польто винелай алукIдай вуч я? (партал)

Игитдин хурал вуч жеда? (орден)

Виридалай багьа кас вуж я? (диде)

Гьуьлелай вуч фида? (луьткве)

Цацар алай тарцин тIвар гьикI я? (ель)

Суалдиз вуч гуда? (жаваб)

Лев лезги чIалалди гьикI жеда? (аслан)

КIвачин къапариз мазь квелди яда? (щеткадалди)

Ич, чуьхвер, машмаш – гафариз санлай вуч лугьуда? (емишар)

Лезги алфавитда муьжуьд лагьай гьарф гьим я? (е).

- Сад лагьай гьарфарикай чаз вуч гаф арадал атана? - (Подлежащее).

- Яни чи тарсунин тема вуч я? - (Подлежащее).

-Баркала, аялар, куьне жавабар дуьз жагъурна.

Гила тетрадар ахъайна, кхьихь къенин число ва тарсунин тема.

Гафарин диктант.

Гила за квез гафар лугьуда, куьне абур:

а) асул падежда эциг ва кхьихь:

гарухъ, данадиз, халадивай, муаллимдин, машмашдин, устlардиз

б) актив падежда эциг ва кхьихь : Буба, аялар. шегьер, шаир, гьайванар.

Куьне туькlуьрай гафар кваз гьарда са предложение туьк1уьра ва тетрадра кхьихь.

Месэла: - Накь йифиз къати гар акъатна. (Предложенида квекай рахазва?- гарукай. Гар гафуникай цlар чlугу.

-Бубуди шегьердай чаз ширинар гъана. И предложенида никай рахазва?- бубадикай. Бубади гафуникай цlар чlугу.

Предложенийрай кьилин членар жагъурда.

Алатай тарсара кlелайбур тикрарун:

-Лезги ч1ала предложенияр гьихьтинбур ава?

-Предложенидин кьилин членар гьибур я? (сказуемое ва подлежащее)

Тарсунин ц1ийи темадал эляч1ун:

1 (Суалар ва жавабар. Кластер туьк1уьрун)\

–Аялар, подлежащее квез лугьуда?

- Подлежащиди гьихьтин суалриз жавабар гуда? - (вуж?вуч?ни?куь?)

- И предложенидай кьилин членар жагъура:

Зи халуди шегьерда кlвалахзава. (Кlвалахзава …сказуемое, халуди …..подлежащее).

- Карточкаяр къачу, предложенияр кlела , подлежащияр жагъура ва абур гьихьтин чlалан паярикай хьанватlа лагь. (Аялрин вилик карточкаяр эцигда)

1) Гада живедай авахьзава. (Существительнидикай)

2) Кьуьзуьбур кимел ацукьнава. (Прилагательнидикай)

3) Цуд кьудаз пайиз жедач. (Числительнидикай)

4) Гатуз чун гьуьлел фенай (Тlварцlиэвезрикай)

5) Университетда кlелзавайбур практикадиз хтана. (Глаголдин формайрикай)

. Гила лагь кван, аялар, подлежащияр гьи падежра жеда?(Асул ва актив падежра)

- Аферин, аялар, Лезги чlала подлежащее асул ва актив падежра жеда.

Подлежащее асул падежда жеда, эгер сказуемое кечмиш тежер глаголдикай хьанваз хьайитlа: Гада школадиз фена.

Подлежащее актив падежда жеда, эгер сказуемое кечмиш жери глаголдикай хьанваз хьайитlа: Гадади бубадиз куьмек гузва.

Амма урус ч1ала подлежащее са падежда жеда.

2 Доскадал кlвалах:

-Доскадал кьве аял къведа, сада асул падежда авай подлежащияр лугьуз – лугьуз кхьида, муькуьда - актив падежда авай подлежащияр.

-Мад кьве аялди доскадал кьве предложение кхьида: сада подлежащее асул падежда аваз, муькуьда – актив падежда аваз.

Ахпа аялри доскадал алай гафар ва предложенияр тетрадра кхьида.

Ял ягъунин декьикьа:

Явашдиз лезги макьам кутада. Аялри партайрай экъечlна, гьар жуьредин къвекъуьнар ийида.

Ктабдихъ галаз кlвалах

1 62-тапшуругъ, 51-чин. Предложенияр кхьихь ва кьилин членар жагъура.

2 Ганвай гафарикай предложенияр туькlуьра ва тетрадра кхьихь

Я, лезги, зун.

За, ктабар , гзаф, кlелзава, чlалалди , лезги.

Тарсарай, лезги, хъсан,заз, ава къиметар.

Эцигна, вад, заз, тарсунай, муаллимди, къе, лезги.

(дуьз жавабар)

Зун лезги я.

За лезги чlалалди гзаф ктабар кlелзава.

Заз лезги тарсарай хъсан къиметар ава.

Къе заз муаллимди лезги тарсунай вад эцигна.

Синквейн:

Тарс –

Лезги, сад лагьай

Гьазурна, чирна, лагьана.

Тарс башламишдалди, герек тадаракар гьазурна кlанда. Муаллимди тарсунин гъавурда твадайла, декъетдивди яб гана кlанда. Гьар юкъуз тарсуниз хъсан гьазур хьайитlа, чирвал артух жеда.

Цlийи тарс мягькемарун ва аялар гьикl гъавурда гьатнатlа ахтармишун:

Карточкайрай кlвалах

1.Гафарикай кьилин членар лагь.

а) Дополнение ва обстоятельство

б) Определение ва дополнение

в) Сказуемое ва подлежащее

2.Подлежащидин суалар гьибур я?

а) Гьихьтин? Гьи?

б) Вуж? Вуч?

в) Вуч авуна? Вуч ийида?

3.Ни? – суалдиз жаваб гудай гаф жагъура.

а) дидеди

б) тарци

в) данади

4.Гьи гаф артуханди я?

а) руша

б) бубадиз

в) балкlанди

5.Чи чlала падежар шумуд ава?

а) 8

б) 18

в) 28

6.Актив падежда авай гаф жагъура.

а) тарс

б) аялди

в) ктабдиз

7. Гунугин падежди гьи суалриз гьибур жаваб гуда?

а) вуж? вуч?

б) нин? куьн?

в) низ? квез?

9 .Кlвалин кlвалах.

Кlвалериз 64 – тапшуругъ. Предложенияр кхьихь ва подлежащийрикай цlар чlугу.

10.Рефлексия.

- Аялар, квез къе цlийи вуч чир хьана?

- куьн тарсунин гъавурда акьунани ?

- Квез тарс бегелмиш хьанани?

- Аферин аялар, куьне къе хъсан кlвалахна.

- Квез тарсунай … атана.

Тарс куьтягь хьана. Куьн сагърай.